“คนรุ่นใหม่กับการสร้างสรรค์สื่อ: จากพื้นที่เรียนรู้สู่การสร้างผลงานที่มีตัวตน”

บทสัมภาษณ์พิเศษนางสาวแวนูรไอฮัน แวดอเลาะ
ผู้ได้รับรางวัลศิษย์เก่าดีเด่น ประจำปี 2569 มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี
ประเภทศรีตรังช่อใหม่ | ด้านสื่อสร้างสรรค์ | ศิษย์เก่าสาขาวิชานิเทศศาสตร์

“คนรุ่นใหม่กับการสร้างสรรค์สื่อ: จากพื้นที่เรียนรู้สู่การสร้างผลงานที่มีตัวตน”

สำหรับ คุณแวนูรไอฮัน แวดอเลาะ การได้รับรางวัล ศิษย์เก่าดีเด่น มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ประจำปี 2569 ประเภทศรีตรังช่อใหม่ ด้านสื่อสร้างสรรค์ ทำให้เธอได้ย้อนมองเรื่องราวที่เล่ามาตลอดเส้นทางการทำงาน ทั้งวัฒนธรรม อาหาร ประวัติศาสตร์ และชีวิตของผู้คนในชายแดนใต้ หลายเรื่องที่เธอเคยมองว่าเป็นเรื่องเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน กลับมีความหมายต่อคนที่ได้ฟังและคนที่ได้เห็นเรื่องราวของตนเองได้รับการบอกเล่า

กว่าจะมาถึงวันที่มีช่อง “นักข่าวรีวิว” เป็นพื้นที่เล่าเรื่องของตัวเอง แวนูรไอฮันเริ่มต้นจากการเป็นนักข่าวพลเมืองในรั้วมหาวิทยาลัย ก่อนทำงานกับสื่อท้องถิ่น สื่อระดับประเทศ และทีมข่าวต่างประเทศ ประสบการณ์จากแต่ละบทบาทค่อย ๆ หล่อหลอมวิธีทำงานของเธอ ตั้งแต่การฟังคนในพื้นที่ การค้นข้อมูล ไปจนถึงการหาวิธี ‘เล่าเรื่องยากให้เป็นเรื่องง่าย’

แวนูรไอฮันเข้าศึกษาในหลักสูตรนิเทศศาสตรบัณฑิต คณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ในปี 2553 ระหว่างเรียน เธอเริ่มสัมผัสงานสื่อสารมวลชนผ่านการเป็นนักข่าวพลเมืองของ Thai PBS การได้ลองทำข่าวตั้งแต่เป็นนักศึกษาทำให้เธอได้ฝึกมองเรื่องใกล้ตัวให้เป็นประเด็น ฟังเรื่องราวจากผู้คน และคิดว่าจะถ่ายทอดสิ่งที่ได้เรียนรู้ให้คนอื่นเข้าใจอย่างไร

“พอย้อนกลับไปตอนเรียนที่คณะวิทยาการสื่อสาร เราได้ทั้งทักษะการทำข่าวและวิธีคิดค่ะ ที่นี่ยังทำให้เราเห็นคุณค่าของตัวเองและคนอื่นมากขึ้น สิ่งที่อาจารย์สอนเรื่องการเป็นนักข่าวและนักสื่อสารที่ดี เรายังเอามาใช้ทบทวนงานของตัวเองอยู่เสมอ เวลาทำงานสักชิ้น เราจะถามตัวเองว่า สิ่งที่เรากำลังทำอยู่ให้คุณค่าอะไรกับสังคมบ้าง”

หลังจบการศึกษา แวนูรไอฮันก้าวสู่อาชีพผู้สื่อข่าวในปี 2557 โดยเริ่มจากสื่อท้องถิ่นอย่างหนังสือพิมพ์ ภาคใต้โฟกัส ก่อนทำงานในฐานะผู้สื่อข่าวพิเศษประจำพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ มีผลงานเผยแพร่ผ่าน THE STANDARD และ Today งานของเธอครอบคลุมตั้งแต่การรายงานอุทกภัยในจังหวัดนราธิวาส ยะลา และปัตตานี ไปจนถึงการนำเสนอเรื่องบทบาทของผู้หญิงชายแดนใต้บนเวทีการเมืองและในกระบวนการสันติภาพ อีกบทบาทหนึ่งคือการเป็น Fixer หรือผู้ประสานงานและสนับสนุนการลงพื้นที่ให้กับทีมข่าวต่างประเทศ อาทิ BBC และ CGTN รวมถึงสนับสนุนข้อมูลการลงพื้นที่ชายแดนใต้ให้กับเพจ “เอเลี่ยน” การทำงานกับทีมที่มีผู้ชมและวิธีนำเสนอต่างกันทำให้เธอได้เรียนรู้ทั้งการรายงานข่าว การเตรียมข้อมูล และการอธิบายบริบทของพื้นที่ให้คนที่เพิ่งรู้จักชายแดนใต้เข้าใจเรื่องที่กำลังติดตาม

ระหว่างทำข่าว แวนูรไอฮันพบว่าบางเรื่องเกิดขึ้นใกล้ตัวและมีคุณค่าต่อชุมชน แต่มีพื้นที่จำกัดในข่าวประจำวัน เธอจึงนำทักษะงานข่าวมาสร้างคอนเทนต์ผ่านช่อง “นักข่าวรีวิว” บน TikTok โดยเรื่องที่เธอเลือกเล่ามีตั้งแต่วัตถุดิบอาหารมลายูที่ค่อย ๆ เลือนหาย งานฝีมือและวัฒนธรรมท้องถิ่น ไปจนถึงคนรุ่นใหม่ที่กลับมาลงมือทำสิ่งต่าง ๆ     ในบ้านเกิด เธอมักเริ่มจากรายละเอียดที่สังเกตเห็น แล้วค้นข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อให้ผู้ชมได้รู้จักทั้งเรื่องที่อยู่ตรงหน้าและบริบทเบื้องหลัง ชายแดนใต้ในช่องของเธอจึงมีทั้งรสชาติอาหาร ฝีมือของคนทำงาน และเรื่องราวชีวิตที่ผู้ชมจากต่างพื้นที่อาจยังไม่เคยรู้จัก

“คือเราต้องรู้ก่อน เรื่องอะไร เกี่ยวกับใคร คนดูได้อะไรจากคลิปเรา ตรงนี้สำคัญมากค่ะ พอตอบได้ เราก็จะเห็นชัดขึ้นว่าควรหยิบประเด็นไหนมาเล่า จะเล่าอะไรก่อนหลัง แล้วจะเปิดคลิปด้วยประโยคไหนให้คนอยากดูต่อ บางเรื่องเราก็ลองคิดวิธีเล่าไว้หลายแบบค่ะ แล้วพอลงมือทำจริงก็ได้เรียนรู้ว่าวิธีไหนเหมาะกับเรื่องนั้น ถ้าเป็นงานคอนเทนต์เพื่อการตลาดหรือสื่อสารภาพลักษณ์องค์กร เราจะคุยกับผู้ว่าจ้างก่อนว่าเขาอยากให้คนดูเข้าใจอะไร แล้วก็อธิบายให้เขาฟังว่าปกติช่องเราเล่าเรื่องแบบไหน พอคุยกันชัดตั้งแต่ต้น เราก็จะเห็นตรงกันว่าคลิปนี้ควรสื่ออะไรกับคนดูค่ะ”

เมื่อให้เลือกคำมาอธิบายตัวเอง เธอใช้คำว่า “บ้าพลัง” “ช่างสังเกต” และ “จริงใจ” เธอสนุกกับการเรียนรู้สิ่งใหม่และพร้อมปรับงานจนได้ผลอย่างที่ตั้งใจ ขณะเดียวกันก็รู้ว่าความจริงจังของตน อาจทำให้คนรอบข้างรู้สึกกดดันได้ ส่วนความจริงใจเป็นสิ่งที่เธอให้ความสำคัญทั้งหน้ากล้อง หลังกล้อง และในการสร้างความไว้วางใจ   กับคนที่เปิดพื้นที่ให้เธอเข้าไปฟังเรื่องราวของพวกเขา

แวนูรไอฮันมองผลของงานผ่านสิ่งที่เกิดขึ้นกับผู้คน เธอยกตัวอย่างร้านที่เป็นที่รู้จักและมีลูกค้าเพิ่มขึ้นหลังได้รับการรีวิว รวมถึงการนำเสนออาหาร งานฝีมือ และศิลปวัฒนธรรมที่ช่วยให้ผู้ชมรู้จักและมีโอกาสสนับสนุนคนทำงานในท้องถิ่นมากขึ้น สำหรับเธอ ความเป็นมืออาชีพของคนทำสื่ออยู่ที่ความรับผิดชอบต่อสังคมและการคิดถึงสิ่งที่ผู้ชมจะได้รับ แม้ในวันที่กระแสดราม่าเรียกความสนใจได้ง่ายก็ตาม

ความสนใจเรื่องการอยู่ร่วมกันในชายแดนใต้ยังปรากฏในงานเบื้องหลังของเธอ ในฐานะผู้ควบคุมการผลิตและผู้ประสานงานพื้นที่ของรายการ “ใกล้บ้าน เสียงสันติสุข” ทาง PPTV HD36 รายการใช้บทสัมภาษณ์เชิงลึกพาผู้ชมไปรู้จักคนจากต่างถิ่นที่เลือกเข้ามาใช้ชีวิตและทำงานในชายแดนใต้ ผ่านประสบการณ์ของคนที่ค่อย ๆ ทำความรู้จักพื้นที่และสร้างความสัมพันธ์กับผู้คนรอบตัว

จากนักศึกษาที่เริ่มฝึกทำข่าวผ่านงานนักข่าวพลเมือง วันนี้เธอกลับมาถ่ายทอดประสบการณ์วิชาชีพให้กับนักศึกษาของคณะอย่างต่อเนื่อง และเป็นวิทยากรให้แก่นักเรียน เยาวชนในพื้นที่ชายแดนใต้ หน่วยงานราชการ และองค์กรต่าง ๆ สำหรับนักศึกษาที่กำลังค้นหาเส้นทางของตัวเอง เธออยากให้เริ่มจากสิ่งที่ทำแล้วมีความสุข และให้เวลาตัวเองได้ลงมือทำ แม้ผลงานในช่วงแรกจะยังไม่มีใครเห็นก็ตาม

“สำหรับตัวเอง งานคอนเทนต์ที่ดี ก็คือการส่งต่อความหมายให้ผู้คนค่ะ ส่วนใครที่กำลังเริ่มต้นทำสิ่งที่ตัวเองเชื่อ อยากบอกว่าระหว่างทางอาจมีวันที่ยังไม่มีใครมองเห็นหรือเชื่อมั่นในสิ่งที่คุณทำ แต่ก็ขอให้คุณยังเชื่อในตัวเองนะคะ” แวนูรไอฮัน กล่าวทิ้งท้าย

Scroll to Top