เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2569 ที่ผ่านมา นักศึกษารายวิชา 870-007 ชุดวิชา อัตลักษณ์ชายแดนใต้ การสื่อสารเพื่อสันติภาพ และการเปลี่ยนแปลงทางสังคม (Deep South Identity, Peace Communication and Social Change) ได้จัดพิธีเปิดนิทรรศการ “3047” ณ Project Room A105 ชั้น 1 คณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี โดยมีผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภีรกาญจน์ ไค่นุ่นนา คณบดีคณะวิทยาการสื่อสารเป็นประธานในพิธีดังกล่าว
สำหรับนิทรรศการ “3047” ดังกล่าว เป็นส่วนหนึ่งของชุดวิชาอัตลักษณ์ชายแดนใต้ การสื่อสารเพื่อสันติภาพ และการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ภายใต้การสนับสนุนจากโครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์และหอจดหมายเหตุชายแดนใต้ การจัดนิทรรศการ “3047” ดังกล่าวนอกจากจะเป็นการเรียนรู้เกี่ยวกับกระบวนการเล่าเรื่องผ่านการจัดแสดงนิทรรศการแล้วยังเป็นการสร้างพื้นที่การเรียนรู้ของนักศึกษาที่เติบโตมาในช่วงการเกิดเหตุการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ตั้งแต่ปี 2547 เป็นต้นมา ซึ่งเป็นการเชื่อมโยงระหว่าง “วัตถุ พื้นที่ ความคิด และผู้คน” โดยใช้สิ่งของในชีวิตประจำวันเป็นจุดตั้งต้นในการสื่อสาร เพื่อสะท้อนให้เห็นว่าความทรงจำส่วนบุคคลมิได้แยกขาดจากบริบททางสังคม โดยมีผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วลักษณ์กมล จ่างกมล และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สมัชชา นิลปัทม์ เป็นผู้รับผิดชอบรายวิชา
คุณวลัย บุปผา คณะทำงาน โครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์และหอจดหมายเหตุชายแดนใต้ Deep South Museum และอาจารย์พิเศษในรายวิชาดังกล่าว ให้ข้อมูลว่า แนวคิดของนิทรรศการ “3047” ไม่ได้มุ่งเพียงการเล่าเหตุการณ์ความรุนแรง หากแต่ต้องการถ่ายทอด “ความทรงจำ ความรู้สึก และการรับรู้” ของผู้คนในพื้นที่ ซึ่งสะท้อนผลกระทบที่ยาวนานของเหตุการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ต่อชีวิตและสังคมของคนในพื้นที่
นิทรรศการที่จัดขึ้นนี้ได้ตั้งคำถามต่อความหมายของ “สันติภาพ” ที่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงระดับนโยบายหรือการเจรจา แต่เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันของผู้คน ตั้งแต่การทำมาหากิน การดูแลครอบครัว ไปจนถึงความปกติสุขเล็ก ๆ ที่แต่ละคนให้คุณค่าแตกต่างกัน แม้นิยามอาจไม่เหมือนกัน แต่สิ่งที่ทุกคนมีร่วมกันคือความต้องการใช้ชีวิตอย่างปกติ การจัดกระบวนการเรียนรู้ให้แก่นักศึกษาในวิชานี้ได้ใช้นิทรรศการเป็นเครื่องมือสื่อสารสันติภาพ โดยชวนให้นักศึกษาสำรวจชีวิตของตนเองผ่าน “เส้นไทม์ไลน์” ที่สอดคล้องกับช่วงเวลาหลังปี 2547 อันเป็นบริบทเดียวกับการเติบโตของพวกเขา ทำให้เรื่องเล่าถูกถ่ายทอดผ่านประสบการณ์ตรง ไม่ใช่เพียงข้อมูลทางประวัติศาสตร์เพียงอย่างเดียว
“เราอยากให้ผู้ชมได้ร่วมสำรวจตัวตนของผู้คนไปพร้อมกับการมองเห็นอัตลักษณ์ จากเรื่องเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน ค่อย ๆ เชื่อมโยงไปสู่ภาพใหญ่ของสังคม ความเข้าใจบนพื้นฐานของความแตกต่าง จะนำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างเข้าใจในพื้นที่” คุณวลัยกล่าว
ด้าน นายภูวดล เจะอาแว นักศึกษาชั้นปีที่ 3 สาขาวิชานิเทศศาสตร์ ในฐานะผู้จัดนิทรรศการ “3047” เปิดเผยถึงกระบวนการทำงานและมุมมองที่สะท้อนผ่านวัตถุแห่งความทรงจำว่า จุดเริ่มต้นของการเลือกวัตถุเพื่อนำมาจัดแสดง เริ่มจากการทำเวิร์กชอปในรายวิชา 870-007 อัตลักษณ์ภาคใต้ การสื่อสารเพื่อสันติภาพและการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ร่วมกับทีมคณะทำงานโครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์และหอจดหมายเหตุชายแดนใต้ Deep South Museum ที่คอยช่วยขัดเกลาและค้นหาวัตถุที่สามารถสะท้อนตัวตนของนักศึกษาได้ ภายใต้บริบทพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้ ตั้งแต่ปี 2547 ถึง 2569 ซึ่งอยู่ในช่วงชีวิตของวัยรุ่นคนหนึ่ง โดยกระบวนการทำงานมีความท้าทายสำคัญ คือการทำอย่างไรให้วัตถุความทรงจำของแต่ละคนสามารถเชื่อมโยงกันเป็นเรื่องราวเดียวกันได้ทำให้เราได้เรียนรู้วิเคราะห์ และวิพากษ์สิ่งที่เกิดขึ้นโดยผ่านมุมมองของเราเอง ช่วยพัฒนาทักษะการเป็นคนนิเทศศาสตร์ได้อย่างดี
ขณะเดียวกัน การทำงานครั้งนี้ยังส่งผลต่อมุมมองต่อ “บ้าน” และพื้นที่ของตนเอง โดยทำให้เห็นคุณค่าของเรื่องเล่าเล็ก ๆ ที่เชื่อมโยงกับบริบทสังคม และทำให้เข้าใจว่าประสบการณ์ส่วนบุคคลไม่ได้แยกขาดจากพื้นที่ที่เติบโตมา ซึ่งสิ่งที่ต้องการสื่อสารถึงผู้ชมภายนอกพื้นที่ คือการเปิดมุมมองใหม่ต่อสามจังหวัดชายแดนใต้ ไม่ใช่แค่สิ่งที่เราเห็นในข่าว แต่เป็นช่วงเวลาชีวิตของคนคนหนึ่ง ที่มีทั้งความรู้สึก ความผูกพัน และรายละเอียดเล็ก ๆ ที่มักถูกมองข้าม
“สิ่งที่อยากให้ผู้ชมได้รับไม่ใช่เพียงความเข้าใจ แต่คือความรู้สึกที่เชื่อมโยงกับวัตถุจัดแสดง อยากให้ผู้ชมกลับไปตั้งคำถามกับความทรงจำของตัวเอง ว่าสิ่งของธรรมดาในชีวิตนั้น มีความหมายในแง่มุมใดบ้างครับ” นายภูวดล กล่าว
ทั้งนี้ นิทรรศการ “3047” จะจัดแสดงระหว่างวันที่ 17 มีนาคม – 30 มิถุนายน 2569 ณ Project Room A105 ชั้น 1 คณะวิทยาการสื่อสาร และสามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่เพจ Dek Nutade Psu (https://www.facebook.com/profile.php?id=61582142041780) ร่วมจัดโดย The Nippon Foundation, Deep South Museum and Archives, Wat Sub!,LONG KONG YALA,คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, ศูนย์ศึกษาและพัฒนาการสื่อสารสันติภาพ คณะวิทยาการสื่อสารม.อ.ปัตตานี
สามารถดูรูปภาพนิทรรศการฯ เพิ่มเติมได้ที่เพจ https://www.facebook.com/profile.php?id=61582142041780
