คณะวิทยาการสื่อสาร และสถาบันสันติศึกษา ม.อ. ผนึกกำลังไทยพีบีเอสร่วมกันพัฒนา 2 คอร์สออนไลน์ เรียนฟรี “Peace Journalism และ Data Journalism”
คณะวิทยาการสื่อสาร และสถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ร่วมมือกับองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (Thai PBS) เปิดพื้นที่การเรียนรู้ผ่าน 2 หลักสูตรออนไลน์คุณภาพสู่สาธารณะ วิชา “วารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพ” และ “วารสารศาสตร์ข้อมูล” หวังยกระดับทักษะการสื่อสารของนักวิชาชีพสื่อสารมวลชนเพื่อสังคมไทย
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภีรกาญจน์ ไค่นุ่นนา คณบดีคณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี เปิดเผยถึงความคืบหน้าโครงการความร่วมมือทางวิชาการระหว่างคณะวิทยาการสื่อสาร สถาบันสันติศึกษา และองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทยหรือไทยพีบีเอสเพื่อร่วมกันพัฒนาคอร์สออนไลน์ ที่ได้ดำเนินการมาเมื่อปี 2568 ว่า ขณะนี้ทางคณะทำงาน ซึ่งประกอบด้วยคณาจารย์จากทั้งสองหน่วยงานของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ได้ดำเนินการพัฒนาและผลิตบทเรียนออนไลน์เสร็จสมบูรณ์แล้ว โดยไทยพีบีเอสได้นำคอร์สออนไลน์ดังกล่าวเปิดให้บริการแล้ว จำนวน 2 รายวิชา ได้แก่ วิชาวารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพ (Peace Journalism) และวิชาวารสารศาสตร์ข้อมูล (Data Journalism 101)
ด้านความเข้มข้นของเนื้อหานั้น คณบดีคณะวิทยาการสื่อสาร กล่าวเสริมว่า โครงการนี้ได้รับเกียรติจากผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วลักษณ์กมล จ่างกมล อาจารย์ประจำสาขานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร มาทำหน้าที่เป็นหัวหน้าโครงการ ผู้รับผิดชอบทั้งการออกแบบเนื้อหาและอำนวยการผลิต
“ท่านอาจารย์วลักษณ์กมล ถือเป็นบุคคลสำคัญที่ขับเคลื่อนแนวคิดวารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพ (Peace Journalism) มาอย่างต่อเนื่อง จนเป็นที่ยอมรับอย่างกว้างขวางทั้งในแวดวงวิชาการและวิชาชีพสื่อมวลชน เราจึงมีความเชื่อมั่นอย่างยิ่งว่า ทั้งสองวิชานี้จะเปี่ยมไปด้วยคุณภาพและสร้างคุณประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม ให้กับทั้งผู้เรียนและสังคมไทยโดยรวม” คณบดีคณะวิทยาการสื่อสารกล่าวและระบุถึงที่มาของการพัฒนาแนวคิดวารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพของคณะวิทยาการสื่อสารว่า
จากวิกฤตความขัดแย้งในจังหวัดชายแดนภาคใต้ช่วงปี 2547 ที่การรายงานข่าวของสื่อมวลชนถูกตั้งคำถามว่ามีส่วนโหมกระพือความรุนแรง คณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ซึ่งเป็นสถาบันในพื้นที่ดังกล่าวได้ก้าวเข้ามามีบทบาทในเชิงวิชาการเพื่อแสวงหาทางออกเกี่ยวกับการสื่อสารสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยริเริ่มโครงการวิจัย “สาร สื่อ สู่สันติ” เพื่อนำหลักการ “วารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพ” ตามแนวคิดของศาสตราจารย์ ดร. Johan Galtung นักสันติศึกษาชาวนอร์เวย์ และ Ross Howard นักวิชาชีพวารสารศาสตร์ และนักวิชาการที่พัฒนาแนวคิดการสื่อข่าวที่ไหวรู้ต่อความขัดแย้ง (Sensitive journalism) มาประยุกต์ใช้ในบริบทไทยอย่างเป็นรูปธรรม และคณะฯ ได้ร่วมเป็นกลไกหนึ่งในการสนับสนุนก่อตั้ง “โต๊ะข่าวภาคใต้” ที่ดำเนินการโดยสมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ซึ่งใช้พื้นที่มหาวิทยาลัยเป็นฐานปฏิบัติการจริง เพื่อผลักดันให้เกิดกระบวนทัศน์การรายงานข่าวใหม่ที่ก้าวข้ามกรอบผู้แพ้-ผู้ชนะ ไปสู่การค้นหารากเหง้าปัญหาและสร้างพื้นที่การมีส่วนร่วม อันเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้คณะวิทยาการสื่อสารได้พัฒนาและขับเคลื่อนองค์ความรู้ด้านการสื่อสารสันติภาพให้แก่สังคมไทยมาจวบจนปัจจุบัน
สำหรับผู้ที่สนใจ ทั้งนักศึกษา สื่อมวลชน และประชาชนทั่วไป สามารถลงทะเบียนเข้าเรียนได้แล้ววันนี้ โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ผ่านทางแพลตฟอร์มเพื่อการเรียนรู้ของไทยพีบีเอสที่เว็บไซต์ ALTV (https://altv-elearning.thinkific.com/collections)
สำหรับรายละเอียดเบื้องต้นของแต่ละวิชา มีดังนี้
วิชาวารสารศาสตร์เพื่อสันติภาพ (Peace Journalism)
มีเนื้อหาเกี่ยวกับแนวคิดเกี่ยวกับความขัดแย้ง ความรุนแรง และสันติภาพ บทบาทและความสำคัญของการสื่อสารในการสร้างสันติภาพ และคลี่คลายความขัดแย้งหลากระดับ หลักการวิธี ปฏิบัติ และจริยธรรมสำหรับสื่อมวลชนในสถานการณ์ความขัดแย้ง ใช้ระยะเวลาการเรียนประมาณ 2 ชั่วโมง มีจำนวน 9 บทเรียน ได้แก่
- บทเรียนที่ 1 บริบทการพัฒนาสังคมโลก สงคราม และความรุนแรงในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ
- บทเรียนที่ 2 แนวคิดเกี่ยวกับความขัดแย้ง ความรุนแรง และสันติภาพ
- บทเรียนที่ 3 หลักการวิเคราะห์ความขัดแย้งสำหรับนักสื่อสาร
- บทเรียนที่ 4 บทบาทสื่อในการสร้างสันติภาพและการคลี่คลายความขัดแย้ง
- บทเรียนที่ 5 แนวคิดและหลักปฏิบัติวารสารศาสตร์สันติภาพ
- บทเรียนที่ 6 บทเรียนวารสารศาสตร์สันติภาพในต่างประเทศและประเทศไทย
- บทเรียนที่ 7 การประยุกต์วารสารศาสตร์สันติภาพในประเด็นการเมือง
- บทเรียนที่ 8 การประยุกต์วารสารศาสตร์สันติภาพในประเด็นทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม
- บทเรียนที่ 9 การประยุกต์วารสารศาสตร์สันติภาพในประเด็นจังหวัดชายแดนภาคใต้
มีผู้สอนประจำวิชา ประกอบด้วย
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วลักษณ์กมล จ่างกมล สาขานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สมัชชา นิลปัทม์ สาขานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภีรกาญจน์ ไค่นุ่นนา สาขานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์จารียา อรรถอนุชิต สาขานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร
- อาจารย์ธรรมศาสตร์ โสตถิพันธุ์ สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
วิชาวารสารศาสตร์ข้อมูล (Data Journalism 101)
มีเนื้อหาเกี่ยวกับความหมายและหลักการของวารสารศาสตร์ข้อมูลประเภทข้อมูล รวบรวม จัดการ และการวิเคราะห์การออกแบบการนำเสนอข้อมูล การเล่าเรื่องด้วยข้อมูล และรายงานเชิงวารสารศาสตร์ข้อมูล การนำเสนอข้อมูลด้วยภาพ ใช้ระยะเวลาการเรียนประมาณ 2 ชั่วโมง มีจำนวน 9 บทเรียน ได้แก่
- บทเรียนที่ 1 หลักการของวารสารศาสตร์ข้อมูล
- บทเรียนที่ 2 ประเภทของข้อมูล
- บทเรียนที่ 3 กระบวนการการจัดเตรียมข้อมูล
- บทเรียนที่ 4 กระบวนการวิเคราะห์และตรวจสอบข้อมูล
- บทเรียนที่ 5 การแปลงข้อมูลให้เป็นรูปแบบภาพ (visualization)
- บทเรียนที่ 6 การสาธิตการวิเคราะห์และนำเสนอข้อมูลโดยใช้ Power BI
- บทเรียนที่ 7 การสื่อสารข้อมูลต่อสาธารณะ
- บทเรียนที่ 8 การออกแบบการเล่าเรื่องด้วยภาพ
- บทเรียนที่ 9 จริยธรรมและความรู้เท่าทันข้อมูล
มีผู้สอนประจำวิชา ประกอบด้วย
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วรรนิศา มัจฉา สาขาคอมพิวเตอร์และวิทยาการสารสนเทศเพื่อการจัดการ คณะวิทยาการสื่อสาร
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สมัชชา นิลปัทม์ สาขานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.กุสุมา กูใหญ่ สาขานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร และผู้อำนวนการสถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภีรกาญจน์ ไค่นุ่นนา สาขานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์จารียา อรรถอนุชิต สาขานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อาทิตยา สมโลก สาขานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร
